Baltsend boven de Brabantse boerenbuiten zweeft de buizerd, roept de sperwer en stoot de valk. Het coulisselandschap van de Brabants/Vlaamse Kempen, dat is hun biotoop, hun thuis. De streek, waar historisch gezien de bakermat van de valkerij in de Lage Landen zich in de voorbije eeuwen concentreerde. Immers de valkeniers uit deze regio waren honderden jaren toonaangevend aan de Koninklijke hoven over heel Europa. Denk aan plaatsnamen als Valkenswaard en Arendonk.
In de Brabantse Kempen kwam vanaf het begin van de 17e eeuw de turfwinning tot bloei. Het zwarte goud uit de veengebieden werd als brandstof van groot belang. Vergelijkbaar met tegenwoordig olie en aardgas. De turfvaarten werden gegraven voor het vervoer naar de steden. Die van de Moeren tussen Schijf en Zundert dateert van 1620. Denk ook aan de geschiedenis van turfschipper Adriaan van Bergen en de verovering van Breda. Het dorp Schijf (Skive) dankt als overslagplaats van turfschijven zijn naam aan deze turfwinning.
Op veel kleiner schaal, maar zeker niet minder uniek, floreerde in de Brabantse Kempen de lucratieve valkenvangst. Hiervoor waren twee componenten van belang: de gedeeltelijk door turfwinning ontstane biotoop en de trekroutes van de slechtvalk. De jaarlijkse voor- en najaarstrek van deze snelle jachtvogel van Scandinavië
naar Zuid Europa en omgekeerd liep (en loopt) over Brabant. Het deels door de turfwinning ontstane vlakke boomloze landschap (Rucphense hei / Nederheide / Tachtig Bunder, Galderse hei) met moeraspoelen en grote heidevlakten, leende zich bij uitstek voor de vangst van vooral jonge vogels. De arme bevolking van het platteland richtte de vogels af als jachtvogel en verhuurde zich met vogel en al aan de adel en de Koninklijke hoven van heel Europa.
Geschiedenis... ten diepste draait het toch in het leven om overdragen en doorgeven van het culturele erfgoed, ons patrimonium. |
|
valkenkamer met hoogrek
trekroute slechtvalk
|
